Vitamin và thực phẩm bổ sung là nhóm TPCN cơ bản nhất - cung cấp các vi chất dinh dưỡng thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được hoặc chế độ ăn hàng ngày chưa cung cấp đủ. Thiếu hụt vi chất dù nhỏ cũng ảnh hưởng đến năng lượng, sức đề kháng, sức khỏe da và tóc.
Thuộc danh mục Thực phẩm chức năng tại Đẳng Cấp Phái Đẹp, nhóm này gồm 2 phân nhóm: Vitamin và Khoáng chất.
Nguyên tắc cốt lõi: bổ sung cái cơ thể đang thiếu - không bổ sung tràn lan. Dư thừa vi chất tan trong dầu (A, D, E, K) gây tích lũy độc tố; vi chất tan trong nước (C, B) dễ đào thải hơn nhưng vẫn không nên vượt liều khuyến nghị.
|
Vitamin/Khoáng chất |
Đối tượng dễ thiếu |
Dấu hiệu thiếu |
|
Vitamin D |
Người ít ra nắng, làm việc văn phòng |
Mệt mỏi, đau xương, hay ốm |
|
Sắt (Iron) |
Nữ giới, người ăn chay |
Mệt, da xanh, tóc rụng |
|
Vitamin B12 |
Người ăn chay/thuần chay |
Mệt mỏi, tê tay chân |
|
Canxi |
Phụ nữ trên 40, người ít sữa |
Đau xương, chuột rút |
|
Kẽm (Zinc) |
Người hay ốm, da mụn |
Miễn dịch kém, vết thương chậm lành |
|
Vitamin C |
Người ít ăn rau củ quả |
Hay ốm, da xỉn, vết thâm chậm mờ |
Vitamin tổng hợp (multivitamin): tiện, bao phủ nhiều vi chất - tốt cho người không muốn uống nhiều viên. Vitamin đơn lẻ: liều cao hơn, nhắm vào thiếu hụt cụ thể - hiệu quả hơn nếu đã xác định được vi chất cần bổ sung.
Với người khỏe mạnh ăn uống đủ: multivitamin là đủ. Với người thiếu hụt cụ thể (xét nghiệm máu xác nhận): bổ sung đơn lẻ theo liều bác sĩ chỉ định.
|
Dạng |
Hấp thu |
Ưu điểm |
Nhược điểm |
|
Viên nén |
Chậm |
Bảo quản tốt |
Khó nuốt với người lớn tuổi |
|
Viên nang |
Tốt hơn nén |
Tan nhanh hơn |
Giá thường cao hơn |
|
Dạng lỏng/siro |
Nhanh nhất |
Dễ uống |
Hạn sử dụng ngắn hơn |
|
Gummy |
Tốt |
Dễ dùng |
Chứa đường, ít vi chất hơn |
|
Liposomal |
Rất cao |
Hấp thu vượt trội |
Giá cao |
Vitamin tan trong nước (B, C): cần bổ sung thường xuyên vì không tích trữ trong cơ thể lâu - dùng hàng ngày an toàn ở liều khuyến nghị. Vitamin tan trong dầu (A, D, E, K): tích lũy trong mô mỡ và gan - không cần dùng hàng ngày nếu ăn uống đủ, cần thận trọng với liều cao.
Khoáng chất đa lượng (canxi, magie, kali): cơ thể cần nhiều dễ thiếu với chế độ ăn kém đa dạng. Khoáng chất vi lượng (sắt, kẽm, đồng, selenium): cần ít nhưng thiếu ảnh hưởng lớn đến sức khỏe.
1/ Có nên uống vitamin vào buổi sáng hay tối?
Vitamin tan trong dầu (A, D, E, K): uống cùng bữa ăn có chất béo - thường bữa trưa hoặc tối. Vitamin B-complex: buổi sáng - cung cấp năng lượng cho ngày dài, tránh ảnh hưởng giấc ngủ. Vitamin C: bất kỳ lúc nào - được ưa chuộng sau ăn để tránh kích dạ dày. Xem chi tiết tại Vitamin.
2/ Canxi và sắt có uống cùng nhau được không?
Không nên uống cùng lúc - canxi hạn chế hấp thu sắt. Uống sắt buổi sáng bụng đói hoặc xa bữa ăn có nhiều canxi. Vitamin C uống cùng sắt giúp tăng hấp thu. Xem thêm tại Khoáng chất.
3/ Vitamin D cần liều bao nhiêu mỗi ngày?
Liều khuyến nghị thông thường: 600–2000 IU/ngày cho người lớn. Người thiếu hụt nặng (xét nghiệm máu xác nhận) có thể cần liều cao hơn theo chỉ định bác sĩ. Dùng vitamin D3 (cholecalciferol) hấp thu tốt hơn D2. Kết hợp vitamin K2 giúp canxi vào xương thay vì tích tụ thành mạch.
4/ Multivitamin có thể dùng hàng ngày lâu dài không?
Được với liều khuyến nghị tiêu chuẩn (100% DV). Tránh multivitamin có vitamin A liều cao (>5000 IU/ngày) khi dùng dài hạn - nguy cơ tích lũy. Phụ nữ có thai cần multivitamin prenatal riêng - không dùng multivitamin thông thường thay thế.
Find by skin concern